เอกสารประกอบการอบรม “นักวิทยาศาสตร์ภาคพลเมืองในการเฝ้าระวังทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ”
โครงการวิจัย เรื่อง การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม
ผ่านการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์ภาคพลเมือง
ในกระบวนการเฝ้าระวังผลกระทบทางสุขภาพโดยชุมชน
ระหว่างวันที่ 7 – 9 เมษายน พ.ศ. 2569 ณ วนธารา รีสอร์ท จังหวัดพิษณุโลก
สนับสนุนโดย สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)
สถาบันพัฒนาระบบประเมินผลกระทบทางสุขภาพโดยชุมชน ได้รับทุนสนับสนุนจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ให้ดำเนินโครงการวิจัยเรื่อง “การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านอนามัย สิ่งแวดล้อมผ่านการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์ภาคพลเมืองในกระบวนการเฝ้าระวังผลกระทบทางสุขภาพโดยชุมชน” ซึ่งประกอบด้วย 3 กรณีศึกษา ได้แก่ 1. กรณีเหมืองแร่ทองคำของบริษัท อัคราฯ 2. กรณีมลพิษข้ามพรมแดนจาก โรงไฟฟ้าหงสา จ.น่าน และ 3. กรณีการปนเปื้อนมลพิษในแม่น้ำ กก สาย รวก โขง และสาละวิน ในการนี้ โครงการวิจัยฯ ได้จัดกิจกรรมการอบรมหลักสูตรนักวิทยาศาสตร์ภาคพลเมืองเพื่อการเฝ้าระวังด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพขึ้น
ทางโครงการได้เชิญชวน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ครู เยาวชน และประชาชน ที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยงของ 3 กรณีศึกษา ที่สนใจด้านวิทยาศาสตร์ภาคพลเมือง เข้ารับการอบรมเป็นแกนนำเพื่อไปสร้างกลุ่มทำงานต่อในชุมชนหรือโรงเรียนของตน
ทั้งนี้ผู้เข้ารับการอบรมจะได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้และฝึกทักษะเกี่ยวกับการออกแบบกลไกการเฝ้าระวังในชุมชนของตน รวมถึงการใช้เครื่องมือการประเมินและตรวจวัดอย่างเป็นระบบ ประกอบด้วย แบบประเมินความเสี่ยงทางสุขภาพ เทคนิคและวิธีการใช้งานเครื่องมือการตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมภาคสนาม อาทิ เครื่องวัด pH/EC/TDS/Temp. ชุดทดสอบสารหนู, การตรวจวัดฝุ่น PM 2.5 ด้วยเครื่อง DustBoy, การประเมินความถูกต้องของเครื่องมือด้วยการสอบเทียบ (calibration), การบำรุงรักษา, การเก็บตัวอย่างส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการควบคุมคุณภาพผลการทดสอบเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือของข้อมูล ตลอดจนการแปลผลเบื้องต้น และการยืนยันผลการทดสอบที่ชุมชนสามารถเข้าถึงและดำเนินการได้ด้วยตนเอง เช่น การเข้ารับการประเมินเพิ่มเติมโดยผู้เชี่ยวชาญ และการส่งเมื่อตรวจทางห้องปฏิบัติการเมื่อตรวจพบความผิดปกติ นอกจากนี้ยังได้เรียนรู้การบันทึกข้อมูลลงบนแพลต์ฟอร์ม C-site การเล่าเรื่องและการสื่อสารสาธารณะร่วมด้วย
เอกสารฉบับนี้จึงจัดทำขึ้นเมื่อประกอบการอบรมดังกล่าว ซึ่งหลังจากนี้จะถูกปรับปรุงเป็นคู่มือนักวิทยาศาสตร์ภาคพลเมืองในการเฝ้าระวังทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ต่อไป
คณะผู้วิจัย
7 เมษายน 2569
คลิกเพื่อดาวน์โหลดเอกสาร
