โครงการวิจัย (ฉบับย่อ) การเสริมสร้างศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการเฝ้าระวังความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ จากการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในลุ่มน้ำกก สาย รวก โขง และสาละวิน
โครงการวิจัย (ฉบับย่อ) การเสริมสร้างศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ในการเฝ้าระวังความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ จากการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนัก
ในลุ่มน้ำกก สาย รวก โขง และสาละวิน
Capacity Building of Local Government Organizations
for Environmental and Health Risk Surveillance of Arsenic and Heavy Metal Contamination in the Kok, Sai, Ruak, Mekong, and Salween River Basins
ระยะเวลาดำเนินโครงการ : ระหว่างวันที่ 31 มีนาคม 2569 – 30 มีนาคม 2570
สนับสนุนโดย : กองทุนส่งเสริม ววน. และหน่วย บพท.
ความเป็นมา
ตามที่สำนักงานควบคุมมลพิษที่ 1 เชียงใหม่ ได้ตรวจพบการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำกก สาย รวก โขง และสาละวิน ซึ่งมีแหล่งกำเนิดจากกิจกรรมเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน โดยมลพิษดังกล่าวสามารถสะสมในสิ่งแวดล้อมและสิ่งมีชีวิต และส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนได้ในระยะยาว เนื่องจากแหล่งกำเนิดมลพิษตั้งอยู่นอกอาณาเขตประเทศ การควบคุมและจัดการปัญหาจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ ขณะที่มลพิษยังคงถูกปลดปล่อยออกมาอย่างต่อเนื่องและขยายขอบเขตการปนเปื้อนไปเป็นวงกว้าง
จึงทำให้รูปแบบการเฝ้าระวังสิ่งแวดล้อมและสุขภาพที่ต้องพึ่งพาหน่วยงานส่วนกลางและผู้เชี่ยวชาญเป็นหลักไม่เพียงพอ จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนแนวทางที่มุ่งเสริมศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ให้สามารถเฝ้าระวังได้ด้วยตนเอง และมีข้อมูลเชิงประจักษ์จากพื้นที่เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย โดยเฉพาะการจัดบริการที่เหมาะสมสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยง
การดำเนินงานวิจัย แบ่งออกเป็น 4 กิจกรรมหลัก ได้แก่ 1) วิเคราะห์สถานการณ์การปนเปื้อน ความเสี่ยงต่อสุขภาพและบริบทเชิงสถาบันของ อปท. 2) สร้างกระบวนการร่วมออกแบบระบบและกลไกการเฝ้าระวังของพื้นที่ 3) ดำเนินงานเฝ้าระวังฯ 4) สื่อสารความเสี่ยงและสังเคราะห์ตัวแบบระบบเฝ้าระวัง และข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการขยายผล
ผลลัพธ์ที่คาดหวังคือการเกิดระบบและกลไกการเฝ้าระวังที่สามารถดำเนินการได้จริงในระดับพื้นที่ การเพิ่มขีดความสามารถของท้องถิ่นในการคุ้มครองสุขภาพประชาชน และการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยในการกำหนดมาตรการและตัดสินใจเชิงนโยบายระดับท้องถิ่นและระดับที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้โครงการจะสังเคราะห์องค์ความรู้ บทเรียนและตัวแบบการเฝ้าระวังมลพิษข้ามพรมแดน เพื่อรองรับการขยายผลไปยังพื้นที่ลุ่มน้ำอื่น และสนับสนุนการพัฒนาระบบการจัดการความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประเทศอย่างยั่งยืน
คณะวิจัย
| 1. ศ.ดร.ฉันทนา หวันแก้ว | ผู้ทรงคุณวุฒิ ที่ปรึกษาโครงการวิจัย |
| 2. นางสาวสมพร เพ็งค่ำ |
หัวหน้าโครงการวิจัย ผอ.สถาบันพัฒนาระบบประเมินผลกระทบทางสุขภาพโดยชุมชน |
| 3. นพ.ขวัญประชา เชียงไชยสกุลไทย |
นักวิจัย ผู้ทรงคุณวุฒิ สำนักวิชาการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข |
| 4. ผศ.ดร.ว่าน วิริยา |
นักวิจัย ผู้ช่วยหัวหน้าศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์ ม.เชียงใหม่ |
| 5. ดร.มนทกานต์ ฉิมมามี |
นักวิจัย สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย |
| 6. ผศ.จิตราภรณ์ สมยานนทนากุล |
นักวิจัย วิทยาลัยการเมืองการปกครอง ม.มหาสารคาม |
| 7. นางสาวอภิญญา กาดขุนทด |
ผู้ช่วยวิจัย สถาบันพัฒนาระบบประเมินผลกระทบทางสุขภาพโดยชุมชน |
| 8. นางสาวปาริฉัตต์ บุญไทย |
ผู้ช่วยวิจัยและผู้ประสานงาน สถาบันพัฒนาระบบประเมินผลกระทบทางสุขภาพโดยชุมชน |
ภาคีร่วมวิจัย
1. สำนักเครือข่ายและการมีส่วนร่วมสาธารณะ ไทยพีบีเอส
2. ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์ ม.เชียงใหม่
คลิกด้านล่างเพื่ออ่านเพิ่มเติม